Chào mọi người,
Lướt web tìm cảm hứng cho chủ đề phát triển sự nghiệp, tôi tình cờ đọc được một bài viết cực kỳ sâu sắc trên blog ezwhy.com. Thú thật là nó khiến tôi phải dừng lại và suy ngẫm một lúc lâu. Giữa vô vàn những bài viết về "cách để thăng tiến nhanh", "bí quyết làm sếp", bài viết này lại đặt ra một câu hỏi ngược: Sẽ ra sao nếu con đường thăng tiến đó buộc bạn phải đánh đổi sự liêm chính của mình?
Câu chuyện về cụ Nguyễn Sinh Sắc, một Phó bảng Nho học, dù đã hơn một thế kỷ nhưng lại là một "case study" đắt giá đến không ngờ cho những ai đang loay hoay với lựa chọn sự nghiệp trong thế giới hiện đại. Tôi phải chia sẻ lại ngay với các bạn đây.
"Tấm Vé Vàng" và Lựa Chọn Đi Ngược Đám Đông
Bài viết mở ra bối cảnh năm 1901, khi cụ Nguyễn Sinh Sắc đỗ Phó bảng. Trong xã hội bấy giờ, học vị này không khác gì một "tấm vé vàng", một offer từ "Big Corp" hàng đầu, đảm bảo một tương lai quyền lực và giàu sang. Cả dòng họ, cả quê hương đều kỳ vọng vào con đường quan lộ rạng rỡ của cụ.
Nhưng vấn đề nằm ở chỗ, "tổ chức" mà cụ sắp gia nhập – triều đình nhà Nguyễn – lúc đó chỉ còn là một bộ máy bù nhìn, một công cụ cho thực dân Pháp. Bộ máy quan lại, thay vì phụng sự người dân, lại biến chất thành những kẻ bóc lột chính đồng bào mình. Họ là những "manager" thừa hành chính sách của ngoại bang để vơ vét và áp bức.
Đứng trước vinh quang đó, cụ Sắc không chỉ thấy hoa hồng mà còn thấy cả cái giá phải trả: đánh đổi phẩm giá và lý tưởng để phục vụ cho một hệ thống đã mục nát từ gốc rễ. Vinh quang đó có thật sự đáng không?
Nhìn Thấu "Hệ Thống": Khi Làm Sếp Chỉ Là Làm "Nô Lệ Cao Cấp"
Điểm sáng nhất trong bài phân tích chính là góc nhìn sắc lẹm của cụ Nguyễn Sinh Sắc: làm quan thời đó chẳng khác nào "làm nô lệ cho những kẻ nô lệ".
Đây không phải là một lời than vãn, mà là một tư duy phản biện hệ thống (systems thinking) đáng kinh ngạc. Cụ đã nhìn ra chuỗi lệ thuộc:
- Quan lại địa phương là "nô lệ" cho triều đình Huế.
- Triều đình Huế lại là "nô lệ" cho thực dân Pháp.
Toàn bộ cỗ máy là một kim tự tháp áp bức, nơi người ta chà đạp lên người yếu thế hơn để phục vụ kẻ mạnh hơn ở trên. Người chịu thiệt cuối cùng luôn là nhân dân. Trong thế giới doanh nghiệp ngày nay, điều này có lẽ không quá xa lạ: bạn phải thực thi những chỉ đạo phi đạo đức từ cấp trên, người sếp đó lại chịu áp lực từ ban giám đốc, và ban giám đốc thì chạy theo những mục tiêu lợi nhuận ngắn hạn bất chấp hậu quả.
Chấp nhận "leo thang" trong một cấu trúc như vậy đồng nghĩa với việc trở thành một bánh răng trong cỗ máy đang bào mòn giá trị của chính mình và xã hội.
Sức Mạnh Của Lời Từ Chối: Xây Dựng Di Sản Bằng Sự Liêm Chính
Và cụ đã chọn nói "Không".
Cụ từ chối ra làm quan, chọn cuộc sống thanh bạch của một thầy giáo làng. Nhìn bề ngoài, đó có thể là một sự trốn tránh. Nhưng bài viết đã chỉ ra, đó thực chất là một hành động phản kháng thầm lặng và đầy khí phách. Trong một hệ thống mà mọi sự đối lập đều bị dập tắt, từ chối hợp tác chính là vũ khí mạnh mẽ nhất.
Hành động này không chỉ giữ cho bản thân trong sạch, mà còn trở thành di sản lớn nhất, bài học đầu tiên về phẩm giá cho người con trai Nguyễn Tất Thành. Chính nền tảng này đã giúp nhà lãnh đạo tương lai sớm nhận ra rằng không thể sửa chữa một cỗ máy mục nát từ bên trong, mà phải tìm một con đường hoàn toàn mới.
Lời Kết Cho Chúng Ta: Chiếc Thang Của Bạn Đang Dựa Vào Đâu?
Câu chuyện này thực sự là một tấm gương soi cho tất cả chúng ta. "Hệ thống tồi tệ" ngày nay có thể là một văn hóa công ty độc hại, một dự án marketing lừa dối khách hàng, hay một môi trường làm việc chỉ biết đấu đá, coi trọng lợi nhuận trên hết.
Chúng ta luôn đứng trước những lựa chọn: Im lặng trước cái sai để được yên ổn? Bẻ cong sự thật để đạt KPI? Hay dũng cảm nói "không" để bảo vệ giá trị cốt lõi của mình?
Bài viết từ ezwhy.com đã nhắc nhở tôi rằng, thành công thực sự không nằm ở chức danh trên danh thiếp hay con số trong tài khoản ngân hàng. Thành công bền vững là khi bạn xây dựng sự nghiệp trên nền tảng của sự liêm chính và lòng tự trọng. Đôi khi, từ chối một cơ hội không phải là thất bại, mà là một chiến thắng để giữ lại được chính mình.
Bạn đã bao giờ phải đứng trước một lựa chọn tương tự chưa? Đâu là "lằn ranh đỏ" mà bạn sẽ không bao giờ bước qua trong sự nghiệp của mình? Hãy cùng chia sẻ nhé.
📌 Nguồn: https://ezwhy.com/lam-quan-la-no-le-cua-no-le-bai-hoc-liem-chinh-vuot-thoi-gian/ – Bài viết gốc từ blog ezwhy.com